Ngày 29/6/2024, Kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2025. Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 gồm 11 chương, 141 điều (tăng 2 chương và 16 điều so với Luật Bảo hiểm xã hội hiện hành). Dưới đây là những điểm mới đáng chú ý của Luật bảo hiểm xã hội, mời các bạn cùng tham khảo:

Những điểm mới đáng chú ý của Luật bảo hiểm xã hội

1. Bổ sung quy định nhằm tăng cường sự liên kết giữa tầng trợ cấp hưu trí xã hội và BHXH cơ bản

Bổ sung chế độ trợ cấp hằng tháng đối với người lao động không đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.

Cụ thể, công dân Việt Nam đã đến tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng BHXH để hưởng lương hưu, đồng thời chưa đủ 75 tuổi để nhận trợ cấp hưu trí xã hội, nếu không nhận BHXH một lần và không rút bảo lưu thời gian đóng, thì khi có yêu cầu, được hưởng trợ cấp hằng tháng từ chính phần tiền đã đóng vào quỹ BHXH.

Trong thời gian hưởng khoản trợ cấp này, người lao động sẽ được ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế, giúp duy trì quyền lợi khám chữa bệnh theo chế độ BHYT.

2. Mở rộng đối tượng được tham gia

Theo khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định mở rộng đối tượng được tham gia và thụ hưởng đầy đủ các chế độ BHXH bằng việc mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh; Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố; Người lao động làm việc không trọn thời gian; Người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã không hưởng tiền lương.

3. Bổ sung trợ cấp hưu trí xã hội nhằm hoàn thiện hệ thống bảo hiểm xã hội đa tầng

Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định trợ cấp hưu trí xã hội là một hình thức bảo hiểm xã hội do ngân sách nhà nước bảo đảm chi trả, được xây dựng trên cơ sở kế thừa và phát triển từ chính sách trợ cấp xã hội hằng tháng dành cho người cao tuổi không có lương hưu hoặc không hưởng trợ cấp BHXH hằng tháng. Điểm mới quan trọng là giảm độ tuổi được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ 80 tuổi xuống còn 75 tuổi.

Đối với người cao tuổi thuộc hộ nghèo hoặc hộ cận nghèo, chính sách này còn tiến thêm một bước khi quy định: người từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi cũng được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Đây là một giải pháp nhằm mở rộng diện bao phủ an sinh xã hội, bảo đảm hỗ trợ cơ bản cho người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn, góp phần từng bước hình thành hệ thống bảo hiểm xã hội đa tầng toàn diện.

4. Bổ sung quyền thụ hưởng chế độ ốm đau, thai sản đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã

Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 đã mở rộng quyền lợi cho người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã bằng việc bổ sung chế độ ốm đau và thai sản vào danh mục các chế độ BHXH mà nhóm đối tượng này được thụ hưởng.

Trước đây, theo quy định của Luật BHXH hiện hành, người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã chỉ được tham gia BHXH bắt buộc và hưởng hai chế độ là hưu trí và tử tuất. Tuy nhiên, với quy định mới tại khoản 2 Điều 9 Luật BHXH năm 2024, họ được mở rộng thêm quyền hưởng chế độ ốm đau và thai sản, góp phần bảo đảm quyền lợi đầy đủ hơn, phù hợp với tính chất lao động thực tế và yêu cầu an sinh xã hội.

5. Bổ sung chế độ trợ cấp thai sản vào chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện

Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 đã có bước cải tiến quan trọng khi bổ sung chế độ trợ cấp thai sản vào chính sách BHXH tự nguyện, nhằm mở rộng quyền lợi và tăng tính hấp dẫn đối với người tham gia.

Theo đó, người tham gia BHXH tự nguyện nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định sẽ được hưởng trợ cấp thai sản với mức 2 triệu đồng cho mỗi con khi sinh, khoản này do ngân sách nhà nước chi trả. Đáng chú ý, người tham gia không phải đóng thêm bất kỳ khoản nào ngoài mức đóng BHXH tự nguyện hiện hành.

Việc bổ sung này thể hiện chính sách nhân văn của Nhà nước trong việc hỗ trợ sinh con và nuôi con nhỏ, đồng thời khuyến khích người dân tham gia BHXH tự nguyện, hướng tới mục tiêu bao phủ BHXH toàn dân.

6. Đóng BHXH tối thiểu 15 năm sẽ được hưởng lương hưu

Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 gia tăng cơ hội được hưởng lương hưu của người tham gia BHXH thông qua việc giảm điều kiện về số năm đóng BHXH tối thiểu để được hưởng lương hưu từ 20 năm xuống 15 năm.

Cụ thể tại Điều 66 Luật BHXH năm 2024, từ ngày 01/7/2025, người lao động đóng BHXH 15 năm được hưởng lương hưu, mức tiền lương hưu như sau:

– Lao động nữ: Mức tiền lương hưu hàng tháng bằng 45% bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH. Mỗi năm sau đó hưởng thêm 2% cho đến khi đạt mức tối đa 75%.

– Lao động nam: Mức tiền lương hưu hàng tháng bằng 40% bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH. Mỗi năm sau đó hưởng thêm 1%. Từ năm thứ 20 trở đi, tỉ lệ hưởng lương hưu là 45%, cứ mỗi năm tham gia thêm 2% cho đến khi đạt tối đa 75%.

7. Khuyến khích người lao động bảo lưu thời gian đóng để hưởng lương hưu

Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 bổ sung quy định nhằm gia tăng quyền lợi, tăng tính hấp dẫn, khuyến khích người lao động bảo lưu thời gian đóng để hưởng lương hưu thay vì nhận BHXH một lần

Trường hợp người lao động đã chấm dứt tham gia BHXH, không hưởng BHXH một lần mà bảo lưu thời gian đóng để tiếp tục tham gia thì có cơ hội được thụ hưởng các quyền lợi cao hơn như:

(i) Khi tiếp tục tham gia được hưởng các chế độ với mức hưởng cao hơn do các chế độ đều tính theo thời gian đóng (ốm đau, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp,..);

(ii) Được hưởng lương hưu với điều kiện dễ dàng hơn;

(iii) Trong thời gian hưởng lương hưu được quỹ BHXH đóng bảo hiểm y tế;

(iv) Được hưởng trợ cấp hàng tháng khi không đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội;

(v) Trong thời gian hưởng trợ cấp hằng tháng thì được ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế.

Ngoài ra, người lao động còn có cơ hội được hưởng chính sách hỗ trợ về tín dụng cho người lao động có thời gian đóng BHXH mà bị mất việc làm.

8. Bảo đảm quyền tham gia và thụ hưởng BHXH với lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài và lao động nước ngoài vào làm việc tại Việt Nam

Luật BHXH năm 2024 bảo đảm tốt hơn quyền tham gia và thụ hưởng BHXH đối với người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài và người lao động nước ngoài vào làm việc tại Việt Nam thông qua việc bổ sung quy định trường hợp điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định về thời gian tham gia BHXH của người lao động ở Việt Nam và ở nước ngoài được tính để xét điều kiện hưởng chế độ BHXH.

9. Bổ sung quy định về bảo hiểm hưu trí bổ sung

Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 bổ sung một chương quy định về bảo hiểm hưu trí bổ sung, trong đó quy định về đối tượng, nguyên tắc, Quỹ Bảo hiểm hưu trí bổ sung và chính sách của nhà nước đối với bảo hiểm hưu trí bổ sung, tạo điều kiện cho người sử dụng lao động và người lao động có thêm sự lựa chọn tham gia đóng góp để được hưởng mức lương hưu cao hơn.

10. Quy định cụ thể về “mức tham chiếu” thay cho “mức lương cơ sở”

Luật quy định “mức tham chiếu” dùng để tính mức đóng, mức hưởng một số chế độ BHXH; khi chưa bãi bỏ mức lương cơ sở thì mức tham chiếu bằng mức lương cơ sở.

Mức tham chiếu được điều chỉnh trên cơ sở mức tăng của chỉ số giá tiêu dùng, tăng trưởng kinh tế, phù hợp với khả năng của ngân sách nhà nước và Quỹ BHXH.

11. Quy định rõ về quản lý thu, đóng BHXH

Luật BHXH năm 2024 quy định riêng 01 chương tại Luật BHXH năm 2024 về quản lý thu, đóng BHXH; làm rõ nội hàm và việc xử lý hành vi chậm đóng và hành vi trốn đóng BHXH, BHTN; bổ sung quy định trách nhiệm của cơ quan BHXH và các cơ quan có liên quan trong việc xác định và theo dõi đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, đôn đốc thực hiện trách nhiệm đóng BHXH bắt buộc. Qua đó góp phần tăng cường tính tuân thủ pháp luật, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động.

12. Quy định giao dịch điện tử trong lĩnh vực BHXH

Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 tạo điều kiện thuận lợi cho người tham gia và thụ hưởng quyền lợi BHXH thông qua việc bổ sung quy định giao dịch điện tử trong lĩnh vực BHXH; điều chỉnh, cắt giảm, đơn giản hóa hồ sơ, thủ tục thực hiện BHXH.

13. Sửa đổi, bổ sung quy định của các chế độ BHXH phù hợp hơn với thực tiễn, bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người lao động

Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 đã kế thừa, phát triển những quy định hiện hành phù hợp đã được kiểm nghiệm trong thực tiễn, sửa đổi các quy định chưa phù hợp, bảo đảm tính khả thi, dài hạn, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật. Cụ thể là:

(i) Bổ sung quy định về hưởng chế độ ốm đau đối với trường hợp nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau không trọn ngày;

(ii) Người lao động được quỹ BHXH đóng bảo hiểm y tế trong thời gian nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng;

(iii) Sửa đổi quy định thời gian hưởng chế độ ốm đau đối với người lao động nghỉ việc do mắc bệnh thuộc danh mục bệnh cần chữa trị dài ngày thống nhất tính theo năm;

(iv) Bổ sung điều kiện hưởng chế độ thai sản khi sinh con đối với trường hợp phải nghỉ việc để điều trị vô sinh;

(v) Quy định trường hợp lao động nữ mang thai từ đủ 22 tuần tuổi trở lên đủ điều kiện quy định mà bị sảy thai, phá thai, thai chết trong tử cung, thai chết trong khi chuyển dạ thì lao động nữ và người chồng được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản như trường hợp lao động nữ sinh con;

(vi) Sửa đổi quy định thời gian hưởng chế độ thai sản đối với trường hợp sau khi sinh con chết;

(vii) Người lao động được quỹ BHXH đóng bảo hiểm y tế trong thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng;

(viii) Quy định thống nhất với Bộ luật Lao động năm 2019 về tuổi nghỉ hưu, điều kiện về tuổi hưởng lương hưu.

(ix) Sửa đổi, bổ sung quy định về trợ cấp một lần khi nghỉ hưu để khuyến khích người lao động tiếp tục làm việc, đóng BHXH sau tuổi nghỉ hưu.

(x) Sửa đổi quy định về điều kiện về tuổi của thân nhân hưởng trợ cấp tuất hằng tháng thống nhất, phù hợp với tuổi nghỉ hưu của Bộ luật Lao động năm 2019.

(xi) Sửa đổi quy định về quyền lựa chọn hưởng trợ cấp tuất hằng tháng hoặc một lần theo hướng tôn trọng quyền lựa chọn của thân nhân của người lao động, không phân biệt trường hợp nào; khi các thân nhân đủ điều kiện hưởng trợ cấp tuất hằng tháng thì có quyền lựa chọn hưởng trợ cấp tuất hằng tháng hoặc lựa chọn hưởng trợ cấp tuất một lần theo hướng có lợi hơn.

Trên đây là nội dung về Những điểm mới đáng chú ý của Luật Bảo hiểm Xã hội có hiệu lực từ 01/07/2025 mà Công ty Luật Hùng Phí xin gửi đến Quý khách hàng để tham khảo. Nếu Quý khách còn vướng mắc về vấn đề này hay cần luật sư tư vấn đối với trường hợp, vụ việc cụ thể của mình, Quý khách hãy vui lòng liên hệ luôn hôm nay với Luật sư của Công ty Luật Hùng Phí để được hỗ trợ, tư vấn kịp thời.

Thông tin liên hệ:

Công ty Luật Hùng Phí

Điện thoại: 0962 75 28 38

Email: info@hungphi.vn

Website: hungphi.vn

Trân trọng cảm ơn Quý khách hàng!